Fiyat Kazanç Oranı Nedir? F/K Oranı Hesaplaması ve Yorumu
Fiyat/Kazanç oranı (F/K oranı), bir şirketin güncel hisse fiyatını hisse başına kazançlarına göre ölçen bir değerdir. Şirketin piyasa değerinin net gelirine bölünmesiyle bulunur. Elinizde hisse başı kazanç oranı varsa, güncel hisse fiyatını bu orana bölerek de F/K'yı bulabilirsiniz.
F/K oranı neyi kıyaslar?
Fiyat kazanç oranını genelde aynı tür ürünleri kıyaslamak için kullanırız. Örneğin iki hisseyi birbiriyle kıyaslayabilirsiniz. İki borsayı birbiriyle kıyaslayabilirsiniz. İki fonu kıyaslayabilirsiniz. Kısacası cinsi aynı olan herhangi iki ürünü kıyaslamanıza yarar.
F/K oranı ne anlatır?
F/K oranı basitçe, hissenin fiyatının kazandığı paraya oranıdır. Fiyatı kazancına göre pahalı, yani F/K'sı yüksek bir hisse; F/K'sı düşük bir hisseye göre riskli sayılabilir. Ancak bu çok yüzeysel bir varsayımdır; tek başına karar vermek için yeterli değildir.
Örnekle açıklayalım: Bir hissenin tanesi 10 TL ama şirket hisse başına 2 TL kazanıyor. 10'u 2'ye bölerseniz F/K 5 çıkar; bu, F/K'sı 1'den büyük bir hisse demektir. Yatırımcı, şirketin her 1 TL'lik kazancı için 5 TL ödemektedir.
Tersi durumda, F/K'sı düşük bir şirkette hisse başına kazandığından daha ucuz bir hisse fiyatı vardır. Yani şirket hisse başına 5 TL kazanırken bir hissesi 1 TL ise 1'in 5'e bölümünden F/K oranı 0,2 çıkar. Bu, hissenin kazancını henüz fiyatlamadığı ve bir gün fiyatlanırsa hisse fiyatının yükselmesinin daha mümkün olduğu anlamını taşır.
İki örnek yan yana:
| Örnek | F/K | Yorum |
|---|---|---|
| Hisse 10 TL, hisse başı kazanç 2 TL | 5 | Fiyat, kazancın 5 katı; 1'den büyük |
| Hisse 1 TL, hisse başı kazanç 5 TL | 0,2 | Kazanç henüz fiyatlanmamış |
Kısacası F/K ne kadar yüksekse, yatırımcı şirketin her 1 TL'lik kazancı için o kadar çok ödüyor demektir.
F/K gibi değerleme ölçüleri, şirket analizinin parçasıdır. Kazancın faiz, amortisman ve vergi öncesi hâlini merak edenler FAVÖK nedir yazımıza da bakabilir.
BIST için F/K oranı çalışır mı?
Cevap, hissesine bağlı olarak bazen çalışır. Ama bu oranlar tamamen uzun vadeli yatırımlarla ilgilidir. Kısa vadede bir hisse tüccarı için anlamsız kalır. Yani ayda 10 farklı hisse alıp satıyorsanız F/K sizin için anlamsızdır. Ya da 6 ay ve altındaki vadelerde pozisyon alıyorsanız anlamsız kalması muhtemeldir.
Buna rağmen hızlı alım satım yaparken portföyünüzü F/K oranı 1'in altındaki şirketlerden toplamanız, ters pozisyonlarınızı zarar kes (stop loss) yapmanız yerine kâr alana kadar taşımanız konusunda güven verici sayılabilir.
Özetle: F/K oranı, şirketin piyasa değerinin net gelirine bölümüdür ve cinsi aynı olan ürünleri kıyaslamaya yarar. Düşük F/K ucuzluk ipucu olabilir ama tek başına yeterli değildir; oranın en anlamlı olduğu yer uzun vadeli yatırımdır. Temel kavramları pekiştirmek için borsa nedir yazımıza, hisseye geçmeden önce hazırlığınızı test etmek için borsaya başlamaya uygun muyum yazımıza göz atın.
Hesaplama: Adım Adım Sayısal Örnek
F/K = Hisse fiyatı ÷ Hisse başı kazanç (EPS). Şirketin net kârı 100 milyon TL, pay sayısı 50 milyon ise hisse başı kazanç 2 TL'dir. Hisse 20 TL'den işlem görüyorsa F/K = 20 ÷ 2 = 10. Bu sayı "piyasa, şirketin yıllık kazancının 10 katını bugün ödüyor" demeye gelir — tüm kâr temettü olarak dağıtılsaydı ve sabit kalsaydı, yatırılan para 10 yılda kazançla geri dönerdi.
| Durum | Olası yorum |
|---|---|
| F/K düşük (sektör ortalamasının altında) | Ucuz olabilir — ya da piyasa kazanç düşüşü fiyatlıyor olabilir |
| F/K yüksek | Pahalı olabilir — ya da güçlü büyümeye prim ödeniyor olabilir |
| F/K negatif | Şirket zarardadır; oran bu dönemde karşılaştırmada kullanılamaz |
Yorumda Dikkat Edilecek Noktalar
- Sektör dışında kıyas anlamsızdır: Bankacılık ile teknoloji şirketinin F/K bantları farklıdır; kıyas aynı sektör içinde yapılır.
- Kazanç tek yıla sıkıştırılmamalı: Tek seferlik gelirler (varlık satışı) F/K'yı yanıltır; birkaç dönemin ortalamasına bakmak daha sağlıklıdır.
- Büyüme bağlamı: Yüksek F/K, yüksek büyüme beklentisiyle tutarlıysa "pahalı" değildir; düşük F/K büyüme sorunuyla geldiğinde "ucuz" değildir.
Hisselerin güncel değer ölçütlerini tek tek incelemek isterseniz BİST hisse sayfaları hubumuzda 144 hisseyi bulabilirsiniz. Şirket değerlemesinin diğer temel ölçüsü için bir hissenin piyasa değeri nasıl hesaplanır? yazımıza göz atın.