Grafik Tipleri: Bar, Mum, Çizgi ve Renko Grafikleri

Bu yazıda size grafik tiplerini anlatıyoruz. Grafiklerin tipleri, eski borsa tüccarlarının ruh hâllerini yansıtır; hepsi ihtiyaçtan doğmuştur ve atası çizgi grafiktir. Grafikler tiplerine göre birçok bilgiyi sıkıştırılmış olarak içerebilir. En yaygın kullanılan çizgi ve mum grafik olsa da, diğer grafikleri de incelemenizi ve hikâyelerini öğrenmenizi tavsiye ederiz.

Yazı boyunca tüm grafikler, Garanti Bankası'nın fiyatlarını günlük olarak göstermektedir. Grafik okumayı öğrenmek, borsaya nasıl başlanır sorusunun önemli adımlarından biridir.

Bar Grafik

Bar grafiklerin gösterimi basittir. Her bir zaman aralığında bir dikey bar çizilir. Her barda bir sol çizgi ve bir sağ çizgi bulunur. Sol çizgi barın açılış fiyatını, sağ çizgi kapanış fiyatını gösterir.

Barlar oluşurken, belirlenen zaman içindeki en yüksek ve en düşük fiyatların arasına bir dikey çizgi çekilir. Bu çizginin soluna açılış, sağına kapanış kuyrukları eklenerek bir bar tamamlanır. Barların zaman aralığı, grafiği günlük, saatlik veya dakikalık gibi adlarla tanımlar.

Mum Grafik

Mum grafikler, Japon pirinç tüccarları tarafından 1600'lü yıllarda bulunmuştur. İsmi, her bir fiyat diliminin tasarımının bir muma benzemesinden gelir. Mum grafik, fiyatların açılış ve kapanışlarının yanı sıra yatırımcıların kararlarına da odaklanır.

Mumlar, belirli zaman aralığındaki fiyatların tek bir çizgide sıkıştırılmış hâlidir. Kalınlıkları bir anlam taşımaz. Mumların ortalarında gölgeleri, başka bir deyişle fitilleri bulunur. Her fitilin üst ucu, mumun temsil ettiği aralıkta görülen en yüksek fiyatı; alt ucu en düşük fiyatı gösterir. Her mumun gövdesi ise açılış ve kapanış fiyatı arasında çizilir.

Bir mum açılış fiyatının üstünde kapandıysa yeşil ya da beyaz, açılış fiyatının altında kapandıysa kırmızı ya da siyah renkle gösterilir. Bu bilgiyle birlikte: mum yeşilse gövdesinin altı açılışı, üstü kapanış fiyatını gösterir. Mum kırmızıysa gövdesinin altı kapanışı, üstü açılış fiyatını gösterir. Yani mumları rengine göre yukarıdan aşağı ya da aşağıdan yukarı gidiyor diye yorumlamalısınız.

Mumların fitilleri olmak zorunda değildir. Aşağı yönde gövdeden çıkan bir gölge (fitil) yoksa, en düşük fiyatın mumun rengine bağlı olarak açılış ya da kapanış fiyatı olduğunu gösterir. Mumun gövdesinin üstünde bir gölge yoksa, en yüksek fiyatın mumun rengine bağlı olarak açılış ya da kapanış olduğunu gösterir. Mumun gövdesinin iki yönünde de fitil yoksa, işlemlerin o zaman diliminde açılış ve kapanış fiyatları arasında gerçekleştiği anlamına gelir. Yine en yüksek ve en düşük, mumun rengine bağlı olarak açılış ve kapanış fiyatıdır.

Çizgi Grafik

Çizgi grafik, çoğu zaman dilimi için çok az veri taşıyan bir grafiktir. Sadece kapanış fiyatlarını gösterir. Bazı temel istatistik çalışmaları için anlamlıdır; temiz ve net görüntüsü, piyasadaki yatırımcıların kararlarını anlama konusunda daha net bir fikir verir. Genelde iki farklı hisseyi kıyaslamak için kullanılır. RSI gibi birçok indikatör çizgi grafik kullanır.

Yaygın kullanımı kapanış fiyatları üzerinden olsa da, tik zaman diliminde (en küçük zaman dilimi, yani her bir işlemin döküldüğü grafik) çizgi grafik tüm piyasa verisini gösterebilir. Diğer zaman dilimlerinde, aksi belirlenmedikçe o dilimin en son fiyatları ile grafik çizilir.

Renko Grafiği

Renko, adını Japonca "renga" kelimesinden alır; renga tuğla demektir. Grafiğin çok önemli bir özelliği zamandan bağımsız olmasıdır. Her bir tuğlanın oluşması için belirli bir fiyat hareketi gereklidir. Tuğlalar, o fiyat hareketliliği gerçekleştiği zaman çizilir. Fiyat, bir önceki tuğlayı belirlenen miktar kadar pozitif ya da negatif yönde geçerse yeni bir tuğla çizilir.

Gölge kısmı biraz karışıktır: Bir tuğla çizmek için belirli fiyatta bir değişim gerektiğini yukarıda söyledik. Fiyat bir tuğla kadar düştüyse tuğla hemen çizilir. Ancak bir tuğla çizilene kadar fiyat diğer yönde hareket ediyorsa, gölge o yöndeki hareket miktarını gösterir. Gölge varsa, o yöndeki hareket tuğla oluşmadan önce olmuş demektir. Tuğla oluştuktan sonra gölgesi olamaz. Tuğlanın tersi yönde tam bir hareket olursa, gölge yerine yeni bir tuğla daha oluşur. Hareket tam olmaz ve tuğlayla aynı yönde bir tam hareket gerçekleşirse, yine gölgeli bir tuğla oluşur.

Gölgeler çok önemlidir; genelde trend döngülerinin sinyalcisi olarak kabul edilir. Renko grafiğinin neden yaygın olmadığı bilinmemekle beraber, çok kullanışlıdır ve uzun dönem yatırımcıları için ciddi avantajları olan bir grafik şeklidir.

Kagi Grafiği

Kagi grafiği, trendleri ve pozisyon giriş çıkışlarını çok iyi belirleyen bir grafiktir. Kagi, ince ve kalın çizgilerle de ifade edilebilir. Örneğimizde ince çizgi kırmızıya, kalın çizgi yeşile karşılık gelir. Kullandığınız grafik yazılımında kalın-ince yöntemiyle bir çizim yapılmıyorsa, bu noktayı pas geçebilirsiniz.

Kagi çizerken bir değişim limiti belirlenmelidir. Genelde bu limit %4 olarak seçilir. Fiyat yükseldiği sürece %4'ten büyük bir düşüş yaşanmazsa grafik, yeşil olarak yükselen yeni zirvelere kadar bir çizgi oluşturur.:

Takiben aşağı yönde %4'ten büyük bir değişim gerçekleşirse grafik tekrar aşağı kırılır ama rengi henüz yeşil kalmaya devam eder.

Grafik bir önceki yatay çizginin altına inmedikçe yeşil kalmaya devam eder. Bu yeşil yatay çizgiler destek noktalarını belirtir. Takas stratejisi olarak, yeşil kalan bir çizgi destek noktasını kırmadığı yani kırmızıya dönmediği sürece pozitif kalacağı yönündedir. Kırmızıya dönüş, ilk destek noktasını kırmasıyla birlikte olur.

Düşen piyasada, yani düşüş trendindeyken yatay kırmızı çizgiler direnç noktalarını gösterir. Grafik, bu noktalar kırılmadıkça kırmızı olarak hareketine devam eder. Bu noktaların kırılmasıyla grafik tekrar yeşile döner ve yükselen bir trendin başladığının sinyalini verir.

Sıfır ve Çarpı Grafiği

Sıfır ve çarpı grafiği, kullanılan en eski grafiklerden biridir. Zaman dilimlerinden bağımsızdır. Her bir X ve O, önceden belirlenmiş bir fiyat değişimini gösterir. Her bir kutu, kendinden önceki fiyat aralığı geçilirse çizilir. X'ler yükselişi, O'lar düşüşü temsil eder. Fiyat yükseldiği sürece X'ler üst üste eklenir; belirli bir fiyat seviyesi aşağı yönde oluşursa yeni bir sütuna O eklenmeye başlar.

Bu grafik, görsel olarak güçlü direnç ve destek noktalarını gösterir. Takasa bu seviyelerin kırılımında girilmesini öneren stratejiler bulunmaktadır. Fiyatın sıkışık olduğu dönemlerde grafik hareket etmez. Bu sayede yatırımcıyı tutarsız işlemlerden korur.

Baz Fiyat Grafiği

Baz fiyat çizgisi grafiği, kendi belirlediğiniz baz bir fiyata göre çizgi grafiğini renklendiren bir yazılım özelliği, bir sunum şeklidir. Görsel olarak piyasanın yapısı hakkında fikir oluşturmanıza yardımcı olur. Çizgi grafikten farkı, ayarlanabilir bir baz çizgisinin altında kalan kısmı kırmızı, üstünde kalan kısmı yeşil göstermesidir.

Özetle: Çizgi ve mum grafikler günlük takip için en yaygın seçimdir; Renko, Kagi ve sıfır-çarpı gibi zamandan bağımsız grafikler ise trendin gürültüsünü filtreler. Grafik okumayı öğrendikten sonra sıra işlem yapmaya geldiğinde emirlerinizi doğru vermek için emir türleri rehberimize bakabilir; piyasanın genel işleyişini merak ediyorsanız borsa nedir yazımızla başlayabilirsiniz.