Borsaya Başlamaya Uygun muyum? Kendinize Sormanız Gereken 2 Soru
Borsaya başlamaya uygun olup olmadığınızı anlamanın en pratik yolu, kendinize iki soru sormaktır: "Bu paraya gerçekten ihtiyacım var mı?" ve "Beni borsada başarıya ulaştıracak özelliklere sahip miyim?" Bu yazıda, hisse senedi yatırımcısı olmadan önce kendinize sormanız gereken bu iki önemli soruyu detaylıca açıklıyoruz.
Bu paraya ihtiyacım var mı?
Hisse senedi almaya karar vermeden önce aile bütçenizi gözden geçirmek yararlı olacaktır. Örneğin çocuğunuzu iki, üç yıl içinde özel okula göndermeyi düşünüyorsanız, o amaçla ayırdığınız parayı borsaya yatırmayın. Çünkü hisse senedi fiyatlarını tahmin edebilmek için ancak yazı tura atabilirsiniz; hisse senetleri bazen değer yitirerek üç, hatta beş yıl sonra aldığınızdan daha düşük bir fiyattan işlem görebilir.
Anlayacağınız, borsa muz kabuğuna basıp sizi kayıpla bırakırsa çocuğunuzun eğitimini bir süre ertelemeniz gerekebilir. Diyelim ki orta yaşın üzerinde, sabit gelirli bir emeklisiniz; ya da gençsiniz ama çalışmak istemediğiniz için ailenizden kalan parayla yaşamayı düşünüyorsunuz. Her iki durumda da borsadan uzak durun.
Elinizdeki paranın yüzde kaçını borsaya yatırmanız gerektiğini hesaplamanıza yarayacak birçok karmaşık formül var (ileride sizinle paylaşacağız). Bizim önerimiz son derece basittir ve borsa için olduğu kadar her sektör için de geçerlidir: Yatırımlarınız için ancak yakın gelecekte yaşamınızı etkilemeyecek miktarda para ayırın.
Beni borsada başarıya ulaştıracak özelliklere sahip miyim?
İşte en önemli soru bu! Borsada başarılı olmak için gerekli özelliklerin başında şunlar gelir:
- Sabır
- Özgüven
- Sağduyu
- Açık fikirli olmak
- Araştırmacı bir ruh
- Hataları kabul edebilme
- Kolay kolay paniğe kapılmama becerisi
Eğer kolay panik olan bir yapınız varsa kesinlikle borsadan uzak durun; çünkü bu şekilde para kazanma ihtimaliniz yok.
İnsan olmanın getirdiği kimi doğal özellikler, borsanın zamanlamasına ayak uydurabilmemizi engeller. Bilgisiz bir yatırımcı sürekli olarak dört duygusal aşamadan geçer: kaygı, mutluluk, korku ve teslim olma. Önce borsanın düşeceğinden ya da ekonominin kötüye gideceğinden endişelenir ve uygun hisseleri uygun fiyattan satın almaz. Sonra bu hisseleri yüksek fiyattan satın alır ve fiyatları yükselen bir şirketten aldığı için mutlu olur. Aslında endişeye kapıldığı sırada ilgili şirketleri iyice araştırması gerekirken, bilgisiz yatırımcı bu çok önemli adımı atlar. En sonunda elindeki hisselerin değeri düşünce paniğe kapılır ve hisselerini zararına satar.
Kimileri kendilerini "uzun vadeli yatırımcı" olarak görür; ama ilk düşüşte (ya da belli belirsiz bir fiyat artışında) hemen "kısa vadeli yatırımcı" oluverirler ve küçük bir kâr karşılığında hisselerini satarlar. Böylesine inişli çıkışlı bir piyasada paniğe kapılmak çok kolaydır.
Bu sebepten, hissesini aldığınız şirketin başına çok büyük bir olay gelmediği sürece, aldığınız hisseleri panik içinde elden çıkarmamanızı öneririz. Şirketleri araştırma alışkanlığı edinmek isterseniz finansal analiz nedir yazımızı okuyabilirsiniz.
Sonuç: Bu iki sorudaki kriterlere uyuyorsanız doğru yerdesiniz; şimdi borsadan para kazanmak için kendinizi geliştirmeye başlamalısınız. İlk adımlar için borsaya nasıl başlanır yazımıza, piyasanın genel tablosunu takip etmek için BİST100 nedir yazımıza göz atabilirsiniz. Borsanın ne olduğunu hâlâ merak ediyorsanız borsa nedir yazımız tam size göre.