Devre Kesici Nedir? BİST'te Nasıl Çalışır?
Devre kesici, hisse senedi piyasasında önceden belirlenen bir fiyat değişimi gerçekleşirse o hisse için serbest takayı (serbest fiyatlı alım satım işlemlerini) geçici olarak durdurup, sabit fiyatlı olarak emir toplamaya geçen bir uygulamadır. Bu günlerde devre kesicinin adını çok sık duyuyoruz; bu yazıda 2020 mart ayı itibarıyla Borsa İstanbul'da nasıl çalıştığını anlatıyoruz.
Temel kavramlar için borsa nedir yazımızdan başlayabilirsiniz.
Devre kesici Borsa İstanbul'da nasıl çalışıyor?
BİST'in devre kesici uygulaması için belirlediği koşul, pazar ve pazar grubuna göre değişir. Tabloya göre: Hisseniz hangi grup ve pazarda işlem görüyorsa, o sütundaki tetikleme oranına ulaştığında devre kesici otomatik çalışır ve hisseniz, o sütundaki süre kadar emir toplama süresine geçer. Bu sürenin sonunda emir eşleştirmeleri için iki dakika daha beklenir ve serbest takasa geri dönülür.
| GRUPLAR → | Yıldız Pazar Grup 1 | Yıldız Pazar Grup 2 | Ana Pazar Grup 1 | Ana Pazar Grup 2 |
|---|---|---|---|---|
| Devre Kesici Tetikleme Oranı | > ± %10 | > ± %10 | > ± %10 | > ± %7,5 |
| Devre Kesici Sonrası Emir Toplama Süresi | 5 dakika | 5 dakika | 15 dakika | 25 dakika |
| Devre Kesici Sonrası Eşleştirme Süresi | 2 dakika | 2 dakika | 2 dakika | 2 dakika |
Emir toplamanın nasıl işlediğini anlattığımız BIST emir toplama nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Önemli notlar
- Piyasa koşulları çerçevesinde gerekli görülmesi hâlinde, devre kesiciyi tetikleyecek fiyat değişim oranlarını Pay Piyasası Bölüm Müdürü iki katına kadar yükseltebilir.
- Genel Müdür, gereken durumlarda bu oranları kaldırabilir veya değiştirebilir.
- Devre kesicinin çalışması ile birlikte teorik fiyat ve işlem miktarı gösterilir.
- Devre kesiciler, o hisseye ait .R ve .V yani rüçhan ve varant işlemlerini etkilemez; yalnızca devre kesicinin çalıştığı hisse senedini etkiler. Bu harfler ne demek? Merak ediyorsanız buraya tıklayın!
Devre kesici, seansın kapanış bölümüne yakın çalışırsa süreler değişir:
- Yıldız Pazar: Seansın kapanış bölümünün başlamasına kalan 10 dakika içerisinde (saat 17:50 – 18:00) devre kesici çalışırsa, emir toplama süresi 5 dakikadan 10 dakikaya çıkarılır ve eşleştirme yapılmadan, emir toplama sürecini izleyen kapanış seansı aşamasında da devam eder. (Evet, BİST seanslarında kapanış seansı diye bir seans da var!) Eşleştirme, kapanış seansının emir toplama aşamasının sona ermesi ile birlikte gerçekleştirilir.
- Ana Pazar Grup 1: Kapanış bölümünün başlamasına kalan 20 dakika içerisinde (saat 17:40 – 18:00) devre kesici çalışırsa, emir toplama süresi 15 dakikadan 20 dakikaya çıkarılır ve eşleştirme yapılmadan kapanış seansı aşamasında devam eder.
- Ana Pazar Grup 2: Kapanış bölümünün başlamasına kalan 30 dakika içerisinde (saat 17:30 – 18:00) devre kesici çalışırsa, emir toplama süresi 25 dakikadan 30 dakikaya çıkarılır ve eşleştirme yine kapanış seansının emir toplama aşaması sona erince yapılır.
Özetle: Devre kesici, tetikleme oranına ulaşan hissede serbest takayı durdurup sabit fiyatlı emir toplamaya geçen bir uygulamadır. Hissenizin hangi pazar ve grupta olduğunu bilmek, devre kesici çalıştığında ne bekleyeceğinizi gösterir. Borsaya başlamayı düşünüyorsanız borsaya nasıl başlanır yazımızla adımları öğrenebilir, emir verirken emir türleri yazımızdan yararlanabilirsiniz.