Borsada Tavan Ne Demek? Günlük Üst Sınır Rehberi
Borsada tavan, bir hissenin o gün işlem görebileceği en yüksek fiyat sınırıdır; önceki kapanışın yüzde 10 fazlası olarak hesaplanır. Fiyat bu sınırın üzerine çıkamaz. Hisse tavana dayandığında ve satıcı kalmadığında tavan kilidine girer; tahta kilitlenir, alıcılar sıraya girer. Bu yazıda tavan fiyatının nasıl belirlendiğini, tavan kilidinin ne anlama geldiğini ve tavan yapan hissede ne yapılması gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.
Tavan Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Borsa İstanbul her işlem günü başında her hisse için taban ve tavan fiyat yayımlar. Tavan, önceki kapanış fiyatından yüzde 10 yukarıdır; taban ise yüzde 10 aşağıdır. Örnek: önceki kapanış 15 TL olan hissenin tavanı 16,50 TL, tabanı 13,50 TL'dir. Gün içinde fiyat 16,50 TL'nin üzerine çıkamaz; tavanın üzerine emir girilemez. Bu bant yapısının temeli borsada yüzde 10 kuralıdır ve kavram çiftinin tamamı tavan ve taban ne demek yazımızda ayrıntılıdır.
Tavan Kilidi Ne Zaman Olur?
Fiyat tavana dayandığında iki durum söz konusudur:
- Satış emri kaldıysa: İşlem tavan fiyatından dönmeye devam eder; tahta açıktır, sadece yukarı yön kapanmıştır.
- Satış emri bittiyse: Tavan kilidi girer. Alıcı emirleri birikir ama karşılaşacak satış yoktur; tahta fiilen kapanır. Bu tabloda "tahtası kapanan hisse" görünümü oluşur (bkz. tahtası kapanan hisse senetleri ne olur).
Art arda gelen tavanlar yatırımcı dilinde "kaç tavan oldu" ifadesiyle konuşulur; serilerin nasıl sayıldığını görmek için 5 tavan ne demek ve 10 tavan ne demek yazılarımızı okuyabilirsiniz.
Tavan Kilidinin Kırılması: Tavan Bozma
Tavan kilidi kalıcı değildir. Satış gelirse, fiyat bantları güncellenirse ya da talep dalgası yeni kademe alımlarını getirse hisse tavanının üzerine çıkabilir; bu harekete "tavan bozmak" denir ve güçlü talep sinyali olarak yorumlanır. Nasıl gerçekleştiğini ve hangi koşullarda görüldüğünü tavan bozmak ne demek yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz. Yeni halka arzlarda talebin yüksekliği nedeniyle tavan hareketleri daha sık görülür; halka arz taraflı etkiler için halka arzda tavan bozma etkileri yazımıza bakabilirsiniz.
Tavan Yapan Hissede Ne Yapmalı?
Tavan, heyecan veren ama iki ucu keskin bir tablodur. Pratik çerçeve üç maddede özetlenebilir:
- Hareketin kaynağını doğrulayın: KAP bildirimi gibi gerçek bir gelişme mi var, yoksa tahta yorumu mu fiyatı taşıyor?
- Hacmi izleyin: Tavanda biriken alıcı kuyruğu kalınsa ilgi güçlüdür; ince kuyruk hızla dağılabilir.
- Çıkış planını yazın: Tavan serilerinde fiyat ertesi gün aynı hızla tabanlara dönebilir; kâr realizasyon seviyesi tahtaya girmeden önce belirlenmelidir.
Sonuç olarak tavan, hissenin günlük yükseliş tavanıdır: önceki kapanışın yüzde 10 fazlası. Tavana dayanan hisse kilitlenebilir ama donmaz; ertesi gün yeni bantla işlem görmeye devam eder. Tavanın aksi ucu için hisse taban ne demek yazımıza, oynak tahtalarda risk yönetimi için spek hisse nedir rehberimize göz atabilirsiniz.
Önemli Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve kesinlikle yatırım tavsiyesi olarak kabul edilmemelidir. Yatırım kararları kişisel finansal durum, risk toleransı ve piyasa bilgisi gibi birçok faktöre dayanır. Yatırım yapmadan önce mutlaka bir finansal danışmandan profesyonel tavsiye almanız önerilir. Bu içerikte yer alan bilgilerin kullanımından kaynaklanabilecek herhangi bir kayıp veya zarar için sorumluluk kabul edilmemelidir.