Faiz Nedir? Anlamı ve Basit Hesap Örneği
Faiz, başkasının parasını kullanmanın maliyetidir. Para ödünç aldığınızda faiz ödersiniz; para ödünç verdiğinizde faiz kazanırsınız. Faiz aynı zamanda, paranızı ülkedeki enflasyondan korumanın da bir yoludur.
Faizi kira gibi düşünebilirsiniz. Ev kiralarken evin kullanımı için ücret ödersiniz. Para kiralarken, yani borç alırken, paranın kullanımı için ücret ödersiniz. İşte bu ücret faizdir. Faiz, borcun belli bir yüzdesi olarak hesaplanır. Oran genellikle yıllık gösterilir; ama bir yıldan uzun veya kısa dönemler için de hesaplanabilir.
Faiz nasıl hesaplanır?
En basit yöntem basit faizdir. Örnek: Elinizde 100₺ olsun ve yıllık faiz oranı yüzde beş olsun. Basit faizle bir yılda 5₺ faiz işler ve bakiyeniz 105₺ olur. Basit faiz ile bileşik faizin farkını merak ediyorsanız, basit faiz ve bileşik faiz nedir adresinde faizin matematiksel yapısını öğrenebilirsiniz.
Faiz yalnızca kredilerde değil, yatırım piyasalarında da belirleyicidir. Merkez bankaları faiz kararı verdiğinde döviz kurları kıpırdar. Bu yüzden forex piyasasına giriş yapmayı düşünenler faizi önce iyi anlamalıdır.
Borç verirken
Elinizde kullanmadığınız ekstra bir para veya bekleyen bir birikim varsa, bunu birine ya da bir kuruma faiz karşılığı ödünç verebilirsiniz. Bankalar ve yatırım fonları size bu imkanı sunar. Vadeli hesap da budur: Banka sizden borç alır ve karşılığında size faiz öder. Paranızı başkasına kullandırdığınız için karşılığında kazanç beklersiniz; bu kazanç faizdir.
Borç alırken
Para ödünç aldığınızda iki maliyet oluşur: Parayı kullandığınız süre boyunca ekonomideki değer kaybını karşılamak ve borç verene ücret ödemek. Bu ikisi birlikte sizin faiz maliyetinizdir. Enflasyonun altında bir faizle de borç alabilirsiniz; ama unutmayın, faiz borç verenin üstlendiği riskin karşılığıdır ve bu karşılığı ödemeniz gerekir.
Faiz ayrıca para birimlerinin değerini etkiler. Yüksek faiz, yabancı parayı ülkeye çeker ve para birimini güçlendirebilir. Forex döviz çiftleriyle işlem yapanlar bu yüzden faiz kararlarını yakından takip eder. Kaldıraçlı işlemlerde ayrıca gecelik faiz maliyeti doğar; detayları forex neden farklı yazımızda bulabilirsiniz.
Küçük özet: Faiz, paranın kullanım ücretidir; borç alan öder, borç veren kazanır. Yatırıma başlamadan önce faizin hem kazanç hem maliyet tarafını hesaplayın. Kaldıraçlı piyasalarda bu hesap daha da önemlidir; forex piyasası rehberimizle adım adım ilerleyebilirsiniz.