Borsada Fiyatlar Neye Göre Belirlenir?
Borsada fiyatlar, arz ve talep dengesine göre belirlenir. Bir hisseyi almak isteyenlerle satmak isteyenler borsada karşılaşır ve anlaştıkları seviye, o anki fiyat olur. Yani fiyatı tek bir kişi ya da kurum yazmaz; binlerce alıcı ve satıcının birlikte hareketi oluşturur.
Arz ve Talep Fiyatı Nasıl Şekillendirir?
Arz, satılmayı bekleyen hisse miktarıdır. Talep ise alınmak istenen hisse miktarıdır. Kural çok basittir: Arz fazlaysa fiyat düşer, talep fazlaysa fiyat yükselir. Çünkü satmak isteyen çok, almak isteyen azken alıcıyı daha düşük fiyat bile bulur. Tam tersinde ise alıcılar, hisseyi kaçırmamak için biraz daha yüksek fiyat önerir.
Örnek verelim. Diyelim ki olumlu bir haber sonrası THYAO hissesini almak isteyenler çoğaldı ama satmak isteyen az. Alıcılar emirlerini üst üste verir, satıcı bulunmayınca fiyat yukarı çıkar. Haber olumsuzsa tablo tersine döner ve fiyat aşağı iner. Borsa, her hisse için bu karşılaşmayı saniyeler içinde binlerce kez tekrarlar.
Fiyatları Etkileyen Diğer Faktörler Nelerdir?
Arz ve talep sonucu gösterir; nedenler ise arkasındaki haberler ve beklentilerdir. Ekonomik durum, politik gelişmeler ve haber akışı fiyatları etkiler. Örneğin bir ülkede ekonomik büyüme beklentisi artarsa, o ülkenin hisseleri genellikle değer kazanır. Beklenti düşerse hisseler genellikle değer kaybeder. Şirketin kendi finansal performansı da önemlidir: kârı artan, işi büyüyen bir şirketin hissesine talep çoğunlukla yükselir ve bu durum fiyatı olumlu yönde etkiler.
Siz Emir Verdiğinizde Ne Olur?
BIST'te hisseler lot denen parçalarla işlem görür ve 1 lot, 1 adet hisseye karşılık gelir. Siz bir alış emri verdiğinizde emriniz borsadaki emir defterinde sıraya girer. Karşınızda aynı fiyattan bir satıcı çıkınca işlem gerçekleşir ve hissenin son fiyatı o seviyeye güncellenir. Emrinizin tutarını bulmak için lot sayısıyla fiyatı çarparsınız; 1 lot değerini nasıl hesaplayacağınızı ayrı bir yazımızda adım adım gösterdik.
Lot kavramını yeni öğreniyorsanız 1 lotun kaç adet hisse olduğunu anlattığımız yazıya da göz atın. Bir de şu durum olabilir: Elinizdeki hisse miktarı çok küçükse satışta bazı püf noktaları devreye girer; 1'den az olan hisse nasıl satılır sorusunun cevabını da sitemizde bulabilirsiniz.
Kısa özet: Borsada fiyatı belirleyen temel güç arz ve talep dengesidir. Haberler, ekonomik durum, politik gelişmeler ve şirket performansı bu dengeyi değiştirir; denge değiştikçe fiyat da hareket eder. Bu mantığı bilen bir yeni başlayan, "fiyat neden düştü?" sorusuna daha sağlıklı cevaplar bulur.