Pay Senedi Türleri Nelerdir?
Pay senetleri başlıca iki ayrıma göre türlenir: sahibini gösterme biçimine göre nama yazılı ve hamule senetler; sağladığı haklara göre adi pay ve imtiyazlı paylar. Türü ne olursa olsun pay senedi, şirketin sermayesinin bir parçasını temsil eder ve size ortaklık hakkı verir.
Pay senedi nedir, ne hakkı verir?
Pay senedi, bir şirketin sermayesinin belirli bir bölümünü temsil eden değerli evraktır. Halk arasındaki adı hisse senedidir. Pay sahibi olduğunuzda üç temel hakkınız doğar: Şirket kâr dağıttığında kâr payı, yani temettü alma hakkı; genel kurulda oy kullanarak yönetimde söz sahibi olma hakkı; ve şirket yeni pay çıkarırdanız önce sizin alması, yani rüçhan hakkı. Bu haklar, elinizdeki pay oranıyla birlikte büyür.
Nama yazılı pay senedi ne demek?
Nama yazılı pay senedinde sahibinin adı ve soyadı senedin üzerine yazılır. Senet el değiştirdiğinde bu değişiklik kayıtlara geçer; yani şirket kimin ortak olduğunu bilir. Bu özellik senedi güvenli kılar; kaybolan ya da çalınan bir nama yazılı senedin başkasının eline geçmesi zordur. Devri ise biraz daha işlemdir: ciro, yani senedin arkasına yazılan devir beyanı ve kayıt gerekir.
Hamule pay senedi ne demek?
Hamule, diğer adıyla görüntü pay senedinde sahibinin adı yazılmaz. Senedi elinde bulunduran kişi sahibi sayılır. Bu yüzden devri çok kolaydır: senet, para gibi el değiştirir. Kolaylık, güvenlikten vazgeçmek demektir; senet elden çıkarsa geri almak zordur. Günümüzde Borsa İstanbul'da işlem gören hisseler büyük ölçüde elektronik kayıtlarla tutulur; bu yüzden bu ayrım daha çok kağıt senetlerde anlam taşır.
Adi pay ile imtiyazlı pay farkı ne?
Adi pay, standart haklara sahip klasik paydır; borsada işlem gören hisselerin büyük bölümü bu türdendir. İmtiyazlı pay ise sahibine bazı konularda öncelik tanır: örneğin kâr dağıtımında adi pay sahibinden önce ödeme almak ya da genel kurulda daha fazla oy kullanmak gibi. Hangi imtiyazların geçerli olduğu şirketin esas sözleşmesinde yazılıdır. Karşılığında imtiyazlı pay sahibinin bazı hakları kısıtlanmış olabilir; bu da yine sözleşmeye bağlıdır.
Pay alırken bu türler neden önemli?
Borsadan hisse alırken genellikle adi payla karşılaşırsınız; ancak şirketin sözleşmesinde imtiyazlı pay bulunup bulunmadığını bilmek yorum gücünüzü artırır. Pay senetleri borsada lot birimiyle alınıp satılır; 1 lotun kaç adet ettiğini bilmek emir verirken işinizi kolaylaştırır. Aldığınız payın tutarını hesaplamak isterseniz fiyatı lot sayısıyla çarpmanız yeterlidir; ayrıntısını 1 lot değerini hesaplama yazımızda anlattık. Karşılaşabileceğiniz 0,1 lot gibi ifadelerin anlamını da ayrı bir yazıda açıkladık.
Özetle: Pay senedi türleri iki başlıkta toplanır: sahibini gösterme biçimine göre nama yazılı ve hamule; sağladığı haklara göre adi ve imtiyazlı. Tür farkı, devir kolaylığını ve haklarınızın kapsamını etkiler. Borsada işlem gören hisseler büyük ölçüde elektronik tutulur ve çoğunlukla adi paydır.
Bu içerik yapay zeka tarafından oluşturulmuştur ve düzenli olarak hata yapabilmektedir. Çok yanlış bir metin yazmış olabileceği gibi konuyu tamamen kaybetmiş olabilir. İçerik size uygun gelmediyse lütfen yorumlarda bu durumu belirtiniz veya bize mesaj atınız.